Türk Beşleri-İdeolojiden Tahayyüle Bir Cumhuriyet Ütopyası

İdeolojik bir zeminden beslenen erken Cumhuriyet dönemi kültür-sanat politikalarına ışık tutarak, Türk müziği tarihinin en önemli kırılma noktası olan müzik inkılabı ekseninde Türk Beşleri olarak bilinen ilk kuşak bestecilerin üretimlerini ve düşünce dünyalarını derinlemesine inceleyen bu kitap, öncelikle nesnel yaklaşımı ve bilimsel niteliğiyle önceki çalışmalardan ayrı bir yerde duruyor.

Bir asırlık Cumhuriyet tarihinin yalnızca müziğinin değil, hegemonik bir yaklaşımla tasarlanan tüm kültürel alanlarının nasıl inşa edildiğini anlamak isteyenler için bir rehber niteliğinde olan kitap, gerek konuyu geniş bir perspektifte yorumlaması gerek içeriğinin derinliği bakımından bugüne kadarki en kapsamlı araştırma olarak öne çıkıyor.

Daha önce popüler müzik alanında yaptığı çalışmalarla tanınan Uğur Küçükkaplan, bu defa tümüyle devlet aklıyla kurgulanıp Cumhuriyet seçkinleri tarafından tahayyül edilen bir müziğin izini sürerek, Türk müziği tarihinin 20. yüzyılına damga vuran bir ütopyayı hem siyasi hem de müzikal cepheleriyle gözler önüne seriyor.

Beş yaşında müzikle tanışarak piyano derslerine başlayan Uğur Küçükkaplan, lise yıllarında Pera Güzel Sanatlar’da piyano ve solfej eğitimi aldı. Daha sonra Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Devlet Konservatuvarı’na girdi ve Genel Müzikoloji ile Etnomüzikoloji ve Folklor anabilim dallarında çift anadal yaparak mezun oldu. Aynı kurumda yüksek lisansını tamamladı. Öğrencilik yıllarından itibaren çeşitli gruplarla ve sanatçılarla çalıştı, konserler verdi. 2005’ten itibaren beş sene boyunca Kültür Üniversitesi İletişim Tasarımı Bölümü’nde yürütülen çeşitli projelerin müzik direktörlüğünü yaptı. Turkish Cultural Foundation’un desteğiyle hazırlanarak sanal ortamda hizmete sunulan Türk Müziği Sözlüğü’nü hazırlayan ekipte yer aldı. Bir müddet eğitimini tamamladığı konservatuvarda solfej dersi verdi. Arabesk müziğin yapısal özelliklerini müzikal analizler ekseninde incelediği Arabesk: Toplumsal ve Müzikal Bir Analiz adlı ilk kitabı, Ayrıntı Yayınları etiketiyle 2013 yılında piyasaya çıktı. Popüler Türk müziği üzerine yapılmış en kapsamlı araştırma olan ikinci kitabı Türkiye’nin Pop Müziği de 2016’da aynı yayınevinden yayımlandı. Çeşitli dergilerde yazdı. Bir dönem Andante’de yazar ve yayın kurulu üyesi olarak yer aldı. 2003’ten itibaren özel olarak piyano, solfej, armoni, kontrpuan, teori ve müzikal analiz dersleri veren Küçükkaplan, zaman zaman müzikle alâkalı belgesellere danışmanlık yapmakta ve müzikoloji alanındaki çalışmalarını sürdürmektedir.